Trong những ngày đau họng, điều bạn thật sự cần không phải là một loại thuốc thần kỳ mà là cách để dễ chịu hơn trong lúc cơ thể làm việc của nó. Danh sách dưới đây gồm những việc đơn giản, phần lớn không tốn tiền, và có ích thật.
Uống đủ nước
Đây là việc quan trọng nhất và cũng dễ bị bỏ qua nhất, vì khi đau người ta ngại nuốt nên uống ít đi. Họng khô làm cảm giác đau rõ hơn, tạo thành vòng luẩn quẩn.
Mẹo thực tế: uống từng ngụm nhỏ thường xuyên thay vì ép uống nhiều một lúc. Để một chai nước trong tầm tay và đặt nhắc nhở nếu cần.
Nóng hay lạnh: chọn thứ bạn thấy dễ chịu
Không có quy tắc cứng. Nhiều người thấy nước ấm và đồ lỏng ấm làm dịu, một số người lại thấy đồ mát giúp giảm đau rõ hơn. Hãy thử và chọn thứ bạn nuốt được dễ nhất, vì mục tiêu là uống đủ.
Giữ không khí không quá khô
Không khí khô làm niêm mạc họng mất nước và dễ kích thích hơn. Nếu bạn ngủ phòng điều hoà, hãy để một chậu nước trong phòng, dùng máy tạo ẩm nếu có, không để nhiệt độ quá thấp, và không để luồng gió thổi thẳng vào mặt.
Nghỉ giọng
Nói ít lại, nhất là khi có khàn tiếng. Dùng tin nhắn hoặc ghi chú khi có thể. Lưu ý: nói thầm không phải cách nghỉ, vì nó cũng gây căng thẳng cho dây thanh. Im lặng thật sự mới là nghỉ.
Nghỉ ngơi
Nghe hiển nhiên nhưng đây là phần bị bỏ qua nhiều nhất. Cố đi làm khi đang ốm vừa khiến bạn lâu khỏi hơn vừa lây cho người khác. Nếu công việc cho phép, hãy nghỉ một hai ngày đầu.
Ngủ kê cao đầu một chút
Với nhiều người, nằm hoàn toàn ngang khiến dịch mũi chảy xuống họng nhiều hơn và làm ho nhiều hơn về đêm. Kê cao đầu giường hoặc dùng thêm một gối có thể giúp bạn ngủ ngon hơn.
Thông mũi để không phải thở bằng miệng
Nếu bạn nghẹt mũi và phải thở bằng miệng cả đêm, họng sẽ khô rát vào buổi sáng. Hỏi dược sĩ về cách làm thông mũi phù hợp, ví dụ rửa mũi bằng nước muối sinh lý. Đây là một trong những can thiệp có hiệu quả rõ nhất mà ít người nghĩ tới.
Tránh những thứ gây kích thích
- Khói thuốc lá, kể cả hít thụ động.
- Rượu bia.
- Đồ ăn quá cay, quá chua khi họng đang rát.
- Đồ ăn cứng, sắc cạnh khó nuốt.
- Nói to trong môi trường ồn.
- Đằng hắng liên tục.
Đằng hắng là thói quen tưởng vô hại nhưng gây va chạm mạnh ở vùng dây thanh. Thay vào đó hãy uống một ngụm nước hoặc nuốt nhẹ.
Ăn gì khi nuốt đau
Ưu tiên đồ mềm, ẩm, dễ nuốt: cháo, súp, sữa chua, chuối, khoai nghiền, mì mềm. Tránh đồ khô cứng. Nếu đau quá không ăn được món thường ngày, hãy tạm chuyển sang đồ lỏng nhưng vẫn cố ăn đủ, vì cơ thể cần năng lượng để hồi phục.
Nếu không nuốt được nước bọt
Đây không còn là chuyện chăm sóc tại nhà. Không nuốt được nước bọt, chảy nước dãi, hoặc khó thở là dấu hiệu cần đi khám ngay, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Thuốc không kê đơn
Có những thuốc và sản phẩm giúp giảm triệu chứng, nhưng loại nào phù hợp với bạn và dùng thế nào thì hãy hỏi dược sĩ. Nói rõ bạn đang dùng thuốc gì cho bệnh khác, có bệnh nền không, có đang mang thai hoặc cho con bú không. Đừng tự dùng theo lời mách của người quen.
Đừng tự mua kháng sinh
Phần lớn đau họng do virus và kháng sinh không có tác dụng trong trường hợp đó. Nó không làm bạn khỏi nhanh hơn, vẫn gây tác dụng phụ, và góp phần vào tình trạng kháng thuốc. Nếu bạn nghĩ mình cần kháng sinh, điều đó có nghĩa là cần đi khám.
Theo dõi bằng nguyên tắc đơn giản
Mỗi ngày hỏi hai câu: hôm nay so với hôm qua thì nhẹ đi hay nặng lên, và có triệu chứng nào mới không. Xu hướng giảm dần là bình thường. Nặng lên hoặc có triệu chứng mới là lý do đi khám.
Dấu hiệu cần đi khám
- Khó thở hoặc khó nuốt nhiều.
- Không nuốt được nước bọt, chảy nước dãi.
- Sốt cao kéo dài.
- Sưng rõ một bên cổ hoặc một bên họng.
- Giọng thay đổi hẳn trong vài giờ.
- Không đỡ sau khoảng một tuần.
- Nổi ban đỏ trên da.
Giữ vệ sinh để không lây cho nhà
Rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy dùng một lần, không dùng chung cốc chén. Những việc nhỏ này giảm đáng kể khả năng cả nhà lần lượt mắc.
Tóm lại
Uống đủ nước theo từng ngụm nhỏ, giữ không khí đủ ẩm, nghỉ giọng và nghỉ ngơi, thông mũi để không thở bằng miệng, ăn đồ mềm dễ nuốt, và tránh khói thuốc cùng các thứ gây kích thích. Hỏi dược sĩ trước khi dùng bất cứ thuốc nào, và đi khám khi có dấu hiệu nặng hoặc kéo dài.
Câu hỏi thường gặp
Nước ấm hay nước lạnh tốt hơn khi đau họng?
Tuỳ cảm giác của bạn. Nhiều người thấy nước ấm dễ chịu hơn, nhưng một số người lại thấy đồ mát làm dịu cơn đau. Điều quan trọng là uống đủ, hãy chọn thứ bạn nuốt được dễ nhất.
Có nên nói chuyện ít lại không?
Nên, nhất là khi kèm khàn tiếng. Hạn chế nói giúp dây thanh nghỉ. Lưu ý là nói thầm không phải cách nghỉ, vì nó cũng tạo căng thẳng cho dây thanh.
Máy tạo ẩm có thật sự giúp không?
Giữ không khí không quá khô giúp niêm mạc họng bớt kích thích, nhất là khi ngủ điều hoà. Nếu không có máy, đặt một chậu nước trong phòng cũng có tác dụng phần nào.
Bao lâu thì nên đi khám thay vì tự chăm sóc?
Khi có dấu hiệu nặng như khó thở, khó nuốt nhiều, sốt cao kéo dài, hoặc khi đau họng không đỡ sau khoảng một tuần.