Con đau họng, cả ngày chỉ ăn được vài thìa, cha mẹ lo con đói và mất sức. Nhưng trong những ngày này, thứ quyết định không phải là con ăn được bao nhiêu mà là con uống được bao nhiêu.
Vì sao nước quan trọng hơn thức ăn
Cơ thể trẻ chịu được vài ngày ăn ít, nhưng mất nước diễn ra nhanh hơn nhiều và gây hậu quả sớm hơn. Trẻ nhỏ lại mất nước nhanh hơn người lớn do tỷ lệ cơ thể khác nhau. Vì vậy ưu tiên số một luôn là giữ đủ nước.
Dấu hiệu mất nước
- Số tã ướt giảm rõ, hoặc trẻ lớn tiểu rất ít.
- Nước tiểu sẫm màu.
- Miệng và môi khô.
- Khóc không ra nước mắt.
- Mắt trũng.
- Thóp trũng ở trẻ nhỏ.
- Da kém đàn hồi.
- Li bì, hoặc kích thích quấy khóc bất thường.
- Tay chân lạnh, da nổi vân tím.
Ba dấu hiệu cuối là nhóm nặng và cần đưa đi ngay.
Theo dõi số tã ướt
Đây là cách đo khách quan nhất và dễ làm nhất. Ghi lại số tã ướt mỗi ngày, hoặc với trẻ lớn thì ghi số lần đi tiểu. So với ngày thường của con. Giảm rõ rệt là dấu hiệu đáng chú ý.
Cách cho trẻ uống hiệu quả
- Từng ngụm rất nhỏ, cách nhau vài phút, thay vì ép uống nhiều một lúc.
- Dùng thìa, xi lanh không kim, hoặc cốc tuỳ theo tuổi và theo cái con chịu.
- Cho uống trong lúc con đang chơi, không biến nó thành trận chiến.
- Thử đồ mát nếu con thấy dễ chịu hơn.
- Kiên nhẫn, và người lớn thay phiên nhau để không kiệt sức.
Uống ít một nhiều lần hiệu quả hơn hẳn so với ép một lần, và ít gây nôn hơn.
Cho uống gì
Thứ trẻ chịu uống và bạn thấy an toàn: nước lọc, sữa, nước cháo loãng. Với trẻ còn bú mẹ, tiếp tục cho bú theo nhu cầu và cho bú thường xuyên hơn. Nếu bác sĩ có chỉ định dung dịch bù nước, hãy pha đúng theo hướng dẫn trên gói.
Lưu ý an toàn quan trọng
Tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi, kể cả pha loãng hay một lượng rất nhỏ. Đây là khuyến cáo không có ngoại lệ.
Món dễ nuốt cho trẻ
- Sữa chua, sữa, sinh tố.
- Cháo loãng, súp.
- Kem hoặc sữa chua đông nếu con thích đồ mát.
- Chuối chín, bơ, đu đủ chín nghiền.
- Khoai nghiền, trứng hấp.
Đừng lo về việc bữa ăn có đủ nhóm chất trong mấy ngày này. Mục tiêu là con nuốt được thứ gì đó.
Những thứ nên tránh
- Đồ khô cứng, bánh giòn, đồ chiên.
- Đồ quá cay, quá chua.
- Đồ quá nóng.
- Nước có ga nếu con thấy rát.
Đừng ép ăn
Đây là điều khó nhất với cha mẹ nhưng rất quan trọng. Ép ăn khi con đang đau thường dẫn tới nôn, làm mất thêm nước, và tạo ám ảnh khiến con sợ ăn về sau. Hãy chuyển toàn bộ nỗ lực sang việc cho uống.
Khi con nôn
Đợi một lúc rồi bắt đầu lại bằng lượng rất nhỏ, tăng dần. Nếu con nôn liên tục và không giữ được gì trong nhiều giờ, hãy đưa đi khám.
Dấu hiệu phải đưa đi khám ngay
- Không uống được gì trong nhiều giờ.
- Tã khô lâu hoặc không tiểu trong nhiều giờ.
- Li bì, khó đánh thức.
- Mắt trũng, khóc không nước mắt.
- Nôn liên tục.
- Chảy nước dãi vì không nuốt được.
- Thở nhanh hoặc thở gắng sức.
Với trẻ dưới ba tháng
Ngưỡng phải rất thấp. Bỏ bú, ngủ li bì bất thường, hoặc sốt đều là lý do đưa đi khám ngay. Ở tuổi này trẻ chuyển biến nhanh và dấu hiệu bên ngoài thường mờ nhạt so với thực tế bên trong.
Khi con ăn lại được
Quay về chế độ ăn bình thường dần dần. Đừng bù bằng cách ép ăn thật nhiều. Trong tuần sau đó, ăn đủ và đa dạng là đủ để con phục hồi.
Chăm cả người chăm
Những ngày con ốm rất mệt cho cha mẹ. Hãy chia ca giữa người lớn trong nhà, ăn uống và ngủ đủ trong khả năng. Người chăm kiệt sức thì không theo dõi được các dấu hiệu quan trọng.
Tóm lại
Giữ đủ nước quan trọng hơn ép ăn. Cho uống từng ngụm nhỏ nhiều lần, chọn thứ con chịu uống, theo dõi số tã ướt và mức tỉnh táo. Đừng ép ăn, đừng dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi, và đưa con đi khám ngay nếu con không uống được hoặc tiểu rất ít.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ bỏ ăn mấy ngày thì đáng lo?
Bỏ ăn một hai ngày thường không nguy hiểm nếu trẻ vẫn uống đủ và vẫn tỉnh táo. Điều đáng lo là không uống được, tiểu rất ít, hoặc li bì. Khi đó phải đưa đi khám.
Dấu hiệu mất nước ở trẻ là gì?
Tã ít ướt hoặc tiểu rất ít, miệng khô, khóc không ra nước mắt, mắt trũng, thóp trũng ở trẻ nhỏ, da kém đàn hồi, li bì hoặc kích thích bất thường.
Cho trẻ uống gì khi đau họng?
Thứ trẻ chịu uống và bạn thấy an toàn: nước lọc, sữa, nước cháo loãng, hoặc dung dịch bù nước nếu có chỉ định. Với trẻ dưới một tuổi tuyệt đối không dùng mật ong.
Có nên ép trẻ ăn không?
Không. Ép thường dẫn tới nôn và làm trẻ sợ ăn hơn. Hãy tập trung vào việc cho uống từng ít một, nhiều lần, và theo dõi số lần tiểu cùng mức tỉnh táo.