Trong tất cả những gì một gia đình có thể làm để ít ốm hơn, không có biện pháp nào hiệu quả bằng rửa tay. Nó không tốn tiền, không cần thiết bị, và hiệu quả đã được chứng minh rõ ràng. Vấn đề là nó quá quen nên bị làm qua loa.
Vì sao tay lại quan trọng tới vậy
Các tác nhân gây bệnh hô hấp lây qua giọt bắn, và giọt bắn rơi xuống bề mặt: tay nắm cửa, bàn phím, nút bấm thang máy, tay vịn xe buýt. Bạn chạm vào đó rồi đưa tay lên mặt, và đó là đường vào. Người ta chạm tay lên mặt nhiều lần mỗi giờ mà không nhận ra.
Rửa cho đúng
- Làm ướt tay, lấy xà phòng.
- Chà lòng bàn tay vào nhau.
- Chà mu bàn tay từng bên.
- Chà kẽ các ngón tay.
- Chà đầu ngón tay vào lòng bàn tay bên kia.
- Chà ngón cái từng bên.
- Chà cổ tay.
- Rửa sạch và lau khô.
Hai chỗ hay bị bỏ sót nhất là kẽ ngón và đầu ngón, mà đầu ngón lại là phần chạm vào mặt nhiều nhất.
Lau khô cũng quan trọng
Tay ẩm dễ bám và truyền vi khuẩn hơn tay khô. Dùng khăn sạch riêng hoặc khăn giấy. Khăn chung ẩm ướt treo cả ngày trong nhà tắm không phải lựa chọn tốt.
Những thời điểm quan trọng nhất
- Trước khi ăn và trước khi chuẩn bị thức ăn.
- Sau khi đi vệ sinh.
- Sau khi ho, hắt hơi, xì mũi.
- Sau khi về nhà từ nơi công cộng.
- Sau khi chăm người ốm hoặc thay tã.
- Sau khi chạm vào vật nuôi.
- Trước khi chạm vào mắt, mũi, miệng.
Dung dịch sát khuẩn tay
Rất tiện khi ra ngoài và không có chỗ rửa. Xoa đều khắp các mặt bàn tay và để khô tự nhiên, đừng lau đi ngay. Khi tay bẩn nhìn thấy được thì xà phòng và nước vẫn tốt hơn.
Dạy trẻ
Trẻ học bằng cách bắt chước nhiều hơn bằng lời nhắc. Hãy rửa cùng con, gắn việc rửa tay với các mốc cố định trong ngày, và để xà phòng cùng khăn ở độ cao con với tới. Biến nó thành thói quen chứ đừng thành lời quát mỗi bữa ăn.
Che miệng khi ho
Đây là mặt còn lại của cùng câu chuyện. Che bằng khuỷu tay, hoặc bằng khăn giấy rồi bỏ ngay vào thùng có nắp và rửa tay. Che bằng lòng bàn tay là cách chuyển mầm bệnh sang mọi thứ bạn chạm tiếp theo.
Bớt chạm tay lên mặt
Khó hơn nghe, vì phần lớn là thói quen vô thức. Hãy để ý xem bạn có hay chống cằm, dụi mắt, cắn móng tay không. Nhận ra là bước đầu, và việc rửa tay thường xuyên bù đắp cho phần bạn không kiểm soát được.
Ở nơi làm việc
- Lau bàn phím, chuột, điện thoại bàn định kỳ.
- Dùng cốc riêng, không dùng chung.
- Rửa tay trước khi ăn tại bàn làm việc.
- Ở nhà khi đang ốm nếu công việc cho phép.
Điểm cuối là biện pháp phòng bệnh cho cả văn phòng, và nó phụ thuộc vào văn hoá nơi làm việc nhiều hơn là vào ý thức cá nhân.
Điện thoại di động
Bạn chạm vào nó hàng trăm lần mỗi ngày và áp nó vào mặt. Lau màn hình thường xuyên bằng khăn phù hợp là việc nhỏ mà ít người làm đều.
Trong nhà khi có người ốm
- Rửa tay sau mỗi lần tiếp xúc với người bệnh.
- Lau tay nắm cửa, công tắc, mặt bàn, điều khiển từ xa.
- Dùng khăn riêng cho người bệnh.
- Mở cửa cho phòng thông thoáng.
- Không dùng chung cốc chén thìa.
Đừng lạm dụng sản phẩm diệt khuẩn mạnh
Xà phòng thường và nước là đủ cho việc rửa tay hằng ngày. Không cần các sản phẩm diệt khuẩn mạnh cho sinh hoạt bình thường. Rửa quá nhiều lần bằng sản phẩm mạnh còn làm da tay khô nứt, và da nứt thì lại dễ nhiễm khuẩn hơn.
Chăm da tay
Nếu tay bạn khô nứt vì rửa nhiều, hãy dùng kem dưỡng tay. Da tay lành lặn là một phần của hàng rào bảo vệ, nên giữ cho nó không nứt cũng là phòng bệnh.
Hiệu quả cộng dồn
Một lần rửa tay không thấy khác biệt. Nhưng cả nhà cùng làm đều đặn trong một mùa lạnh thì số đợt ốm giảm rõ. Đây là loại biện pháp mà hiệu quả chỉ hiện ra khi nhìn theo tháng.
Tóm lại
Rửa tay bằng xà phòng và nước, chà kỹ kẽ ngón và đầu ngón, lau khô. Nhớ bảy thời điểm quan trọng. Che miệng bằng khuỷu tay khi ho. Dạy trẻ bằng cách làm cùng con. Và khi trong nhà có người ốm, hãy tăng tần suất rửa tay cùng với việc lau các bề mặt hay chạm.
Câu hỏi thường gặp
Rửa tay bao lâu là đủ?
Đủ lâu để chà kỹ tất cả các mặt của bàn tay, thường khoảng thời gian hát một bài hát ngắn. Điều quan trọng hơn thời gian là chà đủ các vị trí, nhất là kẽ ngón và đầu ngón.
Dung dịch sát khuẩn tay có thay được xà phòng không?
Tiện khi không có nước, nhưng khi tay bẩn nhìn thấy được thì xà phòng và nước tốt hơn. Hãy dùng dung dịch khi ra ngoài và rửa bằng xà phòng khi có điều kiện.
Thời điểm nào quan trọng nhất?
Trước khi ăn và trước khi chuẩn bị thức ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi ho hắt hơi hoặc xì mũi, sau khi về nhà từ nơi công cộng, và sau khi chăm người ốm.
Làm sao dạy trẻ rửa tay?
Làm cùng con, biến thành thói quen gắn với các mốc trong ngày, và để xà phòng cùng khăn ở độ cao con với tới. Trẻ học bằng cách bắt chước người lớn nhiều hơn là bằng lời nhắc.