Trẻ đau họng: nhận ra khi con chưa biết kể

Người lớn đau họng thì nói ra. Trẻ nhỏ thì không. Chúng chỉ đột nhiên bỏ ăn, quấy hơn mọi khi, ngủ không yên, và cha mẹ phải đoán. Bài này gom lại những dấu hiệu gián tiếp đáng tin nhất.

Dấu hiệu liên quan tới ăn uống

• Bỏ bú hoặc bú ngắt quãng, khóc khi bú.
• Ăn chậm hẳn, ngậm thức ăn lâu.
• Từ chối đồ ăn vốn thích.
• Chỉ chịu uống, không chịu nhai.
• Quấy hoặc nhăn mặt mỗi lần nuốt.

Đây là nhóm dấu hiệu sớm nhất và rõ nhất ở trẻ nhỏ.

Dấu hiệu khác

• Chảy nước dãi nhiều hơn bình thường.
• Đưa tay lên miệng, lên cổ hoặc lên tai.
• Giọng khàn hoặc giọng khác đi.
• Hơi thở có mùi.
• Ngủ không yên, tỉnh giấc nhiều lần.
• Quấy hơn, bám người lớn hơn.
• Ít chơi hơn hẳn so với mọi ngày.

Ba thứ cần quan sát quan trọng nhất

• Mức tỉnh táo. Con có nhìn theo, có phản ứng, có chơi không.
• Cách thở. Nhanh hay chậm, có gắng sức không, có tiếng bất thường không.
• Khả năng giữ nước. Có uống được, có tiểu bình thường không.

Ba thứ này nói nhiều hơn con số trên nhiệt kế. Một trẻ sốt cao mà vẫn chơi, vẫn uống, thở đều thì khác hẳn một trẻ sốt vừa mà li bì.

Về việc tự soi họng con

Bạn có thể nhìn nhanh bằng đèn pin khi con hợp tác và há miệng tự nhiên. Nhưng đừng dùng thìa hay que ấn lưỡi mạnh, vì có thể gây tổn thương và gây nôn. Và hãy nhớ rằng nhìn thấy amidan đỏ hay có chấm trắng không phân biệt được nguyên nhân, kể cả với bác sĩ.

Đừng dựa vào một dấu hiệu duy nhất

Trẻ bỏ ăn một bữa có thể vì nhiều lý do. Điều đáng chú ý là tổ hợp: bỏ ăn cộng với quấy cộng với sốt, hoặc bỏ ăn cộng với chảy nước dãi cộng với ngủ không yên. Hãy nhìn bức tranh chung.

Dấu hiệu phải đưa đi ngay

• Khó thở, thở rít, rút lõm lồng ngực.
• Môi hoặc đầu ngón tay tím.
• Chảy nước dãi vì không nuốt được nước bọt.
• Không uống được gì trong nhiều giờ.
• Li bì, khó đánh thức.
• Co giật.
• Nổi ban không mất khi ấn.
• Cổ cứng, sợ ánh sáng, đau đầu dữ dội.
• Trẻ ngồi cúi về trước để thở.

Nhóm cần hạ ngưỡng đặc biệt

• Trẻ dưới ba tháng có sốt.
• Trẻ sinh non.
• Trẻ có bệnh nền tim, phổi, thận.
• Trẻ đang dùng thuốc ức chế miễn dịch.

Với những nhóm này, đừng chờ đủ dấu hiệu. Có triệu chứng là đưa đi khám.

Theo dõi bằng ghi chép

• Số lần tiểu hoặc số tã ướt trong ngày.
• Lượng nước và sữa con uống được.
• Nhiệt độ và giờ đo.
• Mức độ chơi đùa và ngủ.
• Số lần nôn hoặc đi ngoài.
• Thuốc đã cho, liều và giờ.

Ghi vào giấy hoặc ghi chú điện thoại. Khi đi khám, bảng này quý hơn nhiều so với kể theo trí nhớ, nhất là khi nhiều người cùng chăm con.

Tin vào cảm nhận của mình

Cảm giác con hôm nay không giống mọi khi là một dấu hiệu có giá trị thật, và bác sĩ nhi luôn lắng nghe điều đó. Nếu bạn thấy bất an mà không chỉ ra được vì sao, cứ đưa con đi khám.

Chăm sóc tại nhà với trường hợp nhẹ

• Cho uống từng ít một, nhiều lần.
• Đồ ăn mềm mát dễ nuốt: cháo, sữa chua, sinh tố.
• Giữ phòng đủ ẩm, không để điều hoà quá lạnh và khô.
• Không để ai hút thuốc trong nhà.
• Cho con nghỉ ngơi, giảm hoạt động ồn ào.

Đừng ép ăn

Ép trẻ ăn khi đang đau họng thường dẫn tới nôn và làm trẻ sợ ăn hơn. Ưu tiên giữ đủ nước. Bỏ vài bữa trong một hai ngày thường không nguy hiểm, nhưng không uống được thì có.

Đừng tự dùng thuốc của người lớn

Liều ở trẻ tính theo cân nặng, dạng bào chế khác hẳn. Đừng bẻ nhỏ viên của người lớn, đừng dùng lại đơn cũ, đừng cho con dùng thuốc của anh chị. Hãy hỏi bác sĩ nhi hoặc dược sĩ và nói rõ tuổi cùng cân nặng của con.

Biết cân nặng hiện tại của con

Đây là thông tin bác sĩ sẽ hỏi ngay. Hãy cân con định kỳ và ghi lại, để khi cần thì bạn trả lời được ngay thay vì ước chừng.

Tóm lại

Trẻ nhỏ báo đau họng bằng việc bỏ ăn, quấy khi nuốt, chảy nước dãi và ngủ không yên. Hãy quan sát ba thứ quan trọng nhất là mức tỉnh táo, cách thở và khả năng giữ nước. Thuộc danh sách dấu hiệu phải đi ngay, ghi chép để theo dõi, và tin vào cảm nhận của chính mình.

Câu hỏi thường gặp