Khi nuốt đau, phản xạ tự nhiên là ăn ít đi và uống ít đi. Nhưng đó chính là lúc cơ thể cần nước và năng lượng nhất để hồi phục. Bài này gợi ý cách vượt qua vài ngày đó mà không bị kiệt sức.
Ưu tiên số một là nước
Quan trọng hơn cả việc ăn. Họng khô làm đau rõ hơn, và mất nước làm bạn mệt thêm. Mẹo thực tế: uống từng ngụm nhỏ liên tục thay vì ép uống nhiều một lúc. Để chai nước trong tầm tay và đặt nhắc nhở nếu bạn hay quên.
Dấu hiệu thiếu nước
- Nước tiểu sẫm màu và ít đi.
- Miệng khô, môi khô.
- Chóng mặt khi đứng dậy.
- Mệt bất thường.
- Ở trẻ: khóc không ra nước mắt, tã ít ướt, mắt trũng.
Không uống được nước là dấu hiệu cần đi khám, không phải chuyện tự xử lý.
Món dễ nuốt
- Cháo, súp, canh loãng.
- Sữa chua, sữa, sinh tố.
- Khoai nghiền, bí đỏ nghiền.
- Trứng hấp, đậu phụ mềm.
- Chuối chín, bơ, đu đủ chín.
- Mì hoặc bún nấu mềm.
- Kem hoặc sữa chua đông, nếu bạn thấy đồ mát dễ chịu.
Điểm chung: mềm, ẩm, trơn, không cần nhai nhiều.
Nóng hay mát
Không có quy tắc chung. Nhiều người thấy đồ ấm làm dịu, số khác thấy đồ mát giảm đau rõ hơn. Hãy thử cả hai và chọn thứ bạn nuốt dễ nhất. Chỉ cần tránh đồ quá nóng, vì có thể gây bỏng niêm mạc đang tổn thương.
Những thứ nên tránh trong vài ngày
- Đồ ăn quá cay.
- Đồ quá chua, nhiều acid.
- Đồ khô, cứng, sắc cạnh như bánh mì giòn, đồ chiên giòn.
- Đồ quá nóng.
- Rượu bia.
- Đồ uống có ga nếu bạn thấy rát.
Danh sách này không phải kiêng khem vĩnh viễn, chỉ là tránh trong những ngày họng đang nhạy cảm.
Đừng kiêng khem cực đoan
Có nhiều lời khuyên truyền miệng về việc kiêng đủ thứ khi ốm. Phần lớn không có cơ sở và còn làm bạn thiếu chất đúng lúc cần nhất. Hãy ăn đa dạng trong khả năng nuốt được, và chỉ tránh những gì thực sự làm bạn khó chịu.
Chia nhỏ bữa
Ăn ít một, nhiều lần trong ngày dễ hơn nhiều so với ba bữa lớn khi đang đau. Đừng đặt mục tiêu ăn hết một bát đầy; đặt mục tiêu ăn được một chút mỗi vài giờ.
Cách chế biến giúp dễ nuốt hơn
- Nấu mềm hơn bình thường.
- Thêm nước dùng hoặc sốt để món trơn hơn.
- Xay hoặc nghiền nếu cần.
- Cắt nhỏ, bỏ phần cứng và xơ.
- Nêm nhạt hơn thường ngày.
Giữ đủ đạm
Cơ thể cần đạm để hồi phục. Trứng, sữa, sữa chua, đậu phụ, cá nấu mềm, thịt băm nhỏ nấu nhừ đều dễ nuốt. Nếu bạn ăn rất ít trong vài ngày, hãy ưu tiên những món này khi bắt đầu ăn lại được.
Với trẻ em
Trẻ đau họng thường bỏ ăn và đó là điều cha mẹ lo nhất. Ưu tiên giữ đủ nước trước: cho uống từng ít một, nhiều lần, bằng thứ trẻ chịu uống. Món mát mềm như sữa chua, kem, sinh tố thường được trẻ chấp nhận hơn khi họng đau.
Đừng ép trẻ ăn. Việc ép thường dẫn tới nôn và làm trẻ sợ ăn hơn. Theo dõi số lần tiểu và mức tỉnh táo quan trọng hơn là đếm số thìa cơm.
Khi nào lo về việc trẻ không ăn uống
- Không uống được gì trong nhiều giờ.
- Tiểu rất ít hoặc tã khô lâu.
- Li bì, khó đánh thức.
- Khóc không ra nước mắt, miệng khô.
- Nôn liên tục.
- Chảy nước dãi vì không nuốt được.
Những dấu hiệu này cần đưa đi khám ngay.
Người cao tuổi
Nhóm này dễ mất nước hơn và cảm giác khát cũng kém nhạy hơn. Đừng chờ họ kêu khát mới cho uống. Hãy chủ động nhắc và để nước trong tầm tay, đồng thời chú ý màu nước tiểu và mức tỉnh táo.
Sau khi đỡ
Quay lại chế độ ăn bình thường dần dần. Nếu bạn đã ăn rất ít trong vài ngày, đừng ăn quá nhiều ngay lập tức. Ăn đủ và đa dạng trong tuần sau đó giúp cơ thể phục hồi.
Tóm lại
Ưu tiên uống đủ nước bằng từng ngụm nhỏ liên tục. Chọn món mềm ẩm trơn và chia nhỏ bữa. Tránh đồ cay, chua, cứng và quá nóng trong vài ngày, nhưng đừng kiêng khem cực đoan. Với trẻ, giữ đủ nước quan trọng hơn ép ăn, và hãy theo dõi số lần tiểu cùng mức tỉnh táo.
Câu hỏi thường gặp
Đau họng nên ăn nóng hay mát?
Tuỳ cảm giác của bạn. Nhiều người thấy đồ ấm dễ chịu, một số lại thấy đồ mát làm dịu. Điều quan trọng là ăn được và uống đủ, nên hãy chọn thứ bạn nuốt dễ nhất.
Không ăn được thì có sao không?
Bỏ vài bữa trong một hai ngày thường không nguy hiểm với người lớn khoẻ mạnh, nhưng uống đủ nước thì quan trọng hơn nhiều. Nếu không uống được, đó là dấu hiệu cần đi khám.
Có phải kiêng đồ tanh, đồ lạnh không?
Không có cơ sở cho việc kiêng khem cực đoan. Hãy ăn đa dạng và chọn thứ bạn nuốt được. Chỉ cần tránh những gì làm bạn khó chịu rõ rệt như đồ quá cay hoặc quá cứng.
Trẻ bỏ ăn khi đau họng thì làm sao?
Ưu tiên giữ đủ nước trước, cho uống từng ít một nhiều lần. Chọn món mềm mát dễ nuốt. Nếu trẻ không uống được, tiểu rất ít, hoặc li bì, hãy đưa đi khám ngay.