Khi nào cần đi khám: bảng tổng hợp cho cả gia đình

Bài cuối của chuyên mục này gom tất cả lại thành một bảng. Mục đích là để bạn chụp màn hình hoặc in ra dán lên tủ lạnh, vì khi đang lo thì không ai nhớ được danh sách trong đầu.

Nguyên tắc nền

Hai câu hỏi mỗi ngày: hôm nay so với hôm qua thì nhẹ đi hay nặng lên, và có triệu chứng nào mới không. Xu hướng giảm dần là bình thường. Nặng lên hoặc triệu chứng mới là lý do đi khám, kể cả khi bạn chưa gọi tên được nó.

Nhóm một: đi cấp cứu ngay, không chờ

• Khó thở, thở có tiếng rít.
• Không nuốt được nước bọt, chảy nước dãi.
• Không há được miệng bình thường.
• Sưng rõ một bên cổ hoặc một bên họng kèm giọng thay đổi.
• Ngồi cúi về trước hoặc ngửa cổ để thở được.
• Li bì, lơ mơ, khó đánh thức.
• Co giật.
• Nổi ban không mất khi ấn.
• Cổ cứng, sợ ánh sáng, đau đầu dữ dội.
• Sưng môi lưỡi, mề đay lan nhanh sau khi dùng thuốc hoặc ăn.

Nhóm hai: đi khám trong ngày

• Sốt cao kéo dài.
• Không ăn uống được, tiểu rất ít.
• Đau tăng dần sau vài ngày thay vì giảm.
• Đau khu trú rõ một bên.
• Sốt trở lại sau khi đã hết.
• Nổi ban trên da.
• Đau lan lên tai một bên.
• Hạch cổ to nhanh, rất đau.
• Bạn thuộc nhóm cần hạ ngưỡng.

Nhóm ba: đi khám khi kéo dài

• Đau họng quá khoảng một tuần không đỡ.
• Khàn tiếng liên tục nhiều tuần dù đã nghỉ giọng.
• Nuốt vướng hoặc nuốt nghẹn.
• Hạch cổ chắc, không đau, không nhỏ lại sau nhiều tuần.
• Sụt cân không rõ lý do.
• Khạc ra máu hoặc đờm lẫn máu.
• Đau họng tái đi tái lại nhiều lần trong năm.
• Hơi thở có mùi dai dẳng dù vệ sinh răng miệng tốt.

Nhóm bốn: theo dõi tại nhà là đủ

• Đau họng kèm ho, hắt hơi, chảy mũi ở người khoẻ mạnh.
• Sốt nhẹ mà vẫn ăn uống và sinh hoạt được.
• Khàn tiếng trong một đợt cảm, đang đỡ dần.
• Đau giảm dần theo ngày.

Với nhóm này, hãy uống đủ nước, ăn đồ mềm dễ nuốt, nghỉ ngơi, giữ phòng đủ ẩm, và theo dõi bằng nguyên tắc nền ở trên.

Riêng với trẻ em: đi ngay khi

• Thở rít, thở gắng sức, rút lõm lồng ngực, môi tím.
• Chảy nước dãi vì không nuốt được.
• Không uống được gì trong nhiều giờ.
• Tiểu rất ít, tã khô lâu.
• Li bì, khó đánh thức.
• Co giật.
• Nổi ban không mất khi ấn.
• Trẻ dưới ba tháng có sốt.
• Giật mình chới với nhiều lần, run chi, đi loạng choạng.

Ai cần hạ ngưỡng đi khám

• Trẻ nhỏ và người cao tuổi.
• Phụ nữ mang thai.
• Người có bệnh tim, phổi, thận, tiểu đường.
• Người dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc đang hoá trị.
• Người có tiền sử thấp tim hoặc bệnh van tim.

Với các nhóm này, đừng chờ đủ dấu hiệu. Có triệu chứng là hỏi ý kiến bác sĩ.

Sau một đợt viêm họng: theo dõi tiếp

• Đau và sưng khớp.
• Nước tiểu sẫm màu hoặc ít đi.
• Phù mặt, phù chân.
• Mệt bất thường, khó thở khi gắng sức.
• Sốt trở lại.

Nếu gặp những dấu hiệu này sau khi đau họng đã hết, hãy đi khám và nói rõ bạn vừa bị viêm họng cách đây bao lâu.

Chuẩn bị khi đi khám

• Ngày bắt đầu và diễn biến theo ngày.
• Nhiệt độ đo được và giờ đo.
• Các triệu chứng đi kèm.
• Đã dùng thuốc gì, bao lâu.
• Toàn bộ thuốc đang dùng cho bệnh khác.
• Tiền sử dị ứng thuốc.
• Trong nhà hoặc lớp học có ai bị tương tự không.
• Với trẻ: cân nặng mới nhất và sổ tiêm chủng.

Ba điều luôn đúng

• Đừng tự mua kháng sinh.
• Đừng dùng lại đơn cũ hay chia thuốc cho người nhà.
• Đừng cạo gió, chích lể hay bôi mẹo dân gian vào vùng họng.

Và một điều nữa

Khi bạn thấy bất an mà không chỉ ra được vì sao, hãy đi khám. Cảm nhận đó thường đến từ những chi tiết bạn đã quan sát nhưng chưa kịp gọi tên, và với cha mẹ theo dõi con thì nó đặc biệt đáng tin.

Tóm lại

Bốn nhóm: đi cấp cứu ngay, đi khám trong ngày, đi khám khi kéo dài, và theo dõi tại nhà. Nguyên tắc nền là nhẹ dần hay nặng lên. Trẻ nhỏ và người có bệnh nền cần hạ ngưỡng. Hãy chụp lại bảng này và gửi cho người trong nhà.

Câu hỏi thường gặp