Mỗi gia đình có vài mẹo riêng cho đau họng. Một số trong đó thực sự hợp lý, một số vô hại nhưng không giúp gì, và vài cái thì nên bỏ. Cách phân loại đơn giản: mẹo nào làm dịu và không gây tổn thương thêm thì dùng được; mẹo nào gây kích thích hoặc có nguy cơ thì bỏ.
Mật ong
Đây là biện pháp được nhắc tới nhiều nhất và có lý do. Mật ong có độ sánh giúp phủ lên niêm mạc, tạo cảm giác dịu, và nhiều người thấy nó giảm ho về đêm. Có thể dùng một thìa trực tiếp hoặc pha vào nước ấm.
Lưu ý an toàn quan trọng: tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi, kể cả một lượng rất nhỏ hoặc pha loãng, vì nguy cơ ngộ độc botulism. Đây là khuyến cáo không có ngoại lệ.
Đồ uống ấm
Trà ấm, nước ấm, nước gừng ấm, canh nóng vừa. Cái giúp ở đây không phải là thành phần đặc biệt mà là hơi ấm và độ ẩm, cộng với việc bạn uống được nhiều hơn. Chọn thứ bạn thấy dễ nuốt nhất.
Nếu bạn uống trà, hãy chú ý loại trà có nhiều caffeine vào buổi tối vì nó ảnh hưởng tới giấc ngủ, mà ngủ đủ lại là phần quan trọng của việc hồi phục.
Gừng
Nước gừng ấm được nhiều người thấy dễ chịu. Với người có vấn đề dạ dày hoặc đang dùng thuốc chống đông, hãy hỏi dược sĩ trước khi dùng thường xuyên với lượng lớn.
Chanh
Đây là chỗ nhiều người làm ngược. Chanh có tính acid, và khi niêm mạc đang viêm thì acid có thể gây rát thêm. Nếu bạn thấy dễ chịu thì dùng được ở lượng nhỏ, nhưng nếu thấy rát hơn sau khi dùng thì hãy bỏ.
Ngậm kẹo hoặc viên ngậm
Việc ngậm kích thích tiết nước bọt, giúp họng bớt khô, và cảm giác mát có thể làm dịu. Với các viên ngậm có hoạt chất, hãy hỏi dược sĩ về loại phù hợp, nhất là khi bạn đang dùng thuốc khác hoặc đang mang thai. Không cho trẻ nhỏ ngậm kẹo cứng vì nguy cơ hóc.
Xông hơi
Hơi ấm ẩm có thể làm dịu, nhưng phải rất cẩn thận. Không dùng nước đang sôi, không cúi quá sát, và tuyệt đối không để trẻ tự xông. Bỏng do xông là tai nạn có thật và hoàn toàn tránh được. Một cách an toàn hơn là ngồi trong phòng tắm có hơi nước ấm.
Những cách nên tránh
- Ngậm hoặc bôi các chất có tính acid mạnh trực tiếp lên họng.
- Dùng rượu để súc họng.
- Bôi thuốc không rõ nguồn gốc vào họng.
- Cạo gió hoặc chích lể vùng cổ họng.
- Cho trẻ dưới một tuổi dùng mật ong.
- Xông bằng nước quá nóng hoặc để trẻ tự xông.
- Dùng thảo dược không rõ nguồn gốc mua qua mạng.
Về thảo dược và thực phẩm chức năng
Có nhiều sản phẩm được quảng cáo cho đau họng. Điều cần nhớ: thảo dược vẫn có thể tương tác với thuốc bạn đang dùng, và không phải sản phẩm nào cũng rõ nguồn gốc. Hãy hỏi dược sĩ, và nói rõ bạn đang dùng thuốc gì.
Nguyên tắc chung để tự đánh giá một mẹo
- Nó có làm bạn dễ chịu hơn ngay không.
- Nó có gây rát, nóng, hoặc khó chịu thêm không.
- Có nguy cơ bỏng, sặc, hóc không.
- Có an toàn cho trẻ nhỏ, người mang thai, người có bệnh nền không.
- Bạn có biết chính xác trong đó là gì không.
Một mẹo qua được năm câu này thì dùng được. Không qua thì bỏ.
Đừng để mẹo làm chậm việc đi khám
Đây là rủi ro lớn nhất của các biện pháp dân gian: chúng làm dịu đủ để bạn trì hoãn. Nếu có dấu hiệu nặng như khó thở, khó nuốt nhiều, sốt cao kéo dài, sưng một bên, hãy đi khám ngay bất kể mẹo nào đang giúp bạn dễ chịu.
Người mang thai và cho con bú
Với nhóm này, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào, kể cả thảo dược và thực phẩm chức năng. Đồ uống ấm và nghỉ ngơi thì luôn an toàn.
Trẻ em
Với trẻ, ưu tiên những cách an toàn nhất: uống đủ nước, ăn đồ mềm mát dễ nuốt, giữ phòng đủ ẩm, nghỉ ngơi. Không tự cho trẻ dùng thuốc của người lớn, không cho trẻ dưới một tuổi dùng mật ong, và hỏi bác sĩ nhi khi cần dùng bất cứ thứ gì.
Tóm lại
Mật ong và đồ uống ấm là những cách có cơ sở và dễ chịu, với lưu ý tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi. Chanh và các thứ có tính acid có thể gây rát thêm. Tránh xa cạo gió chích lể vùng cổ, rượu súc họng, và thuốc không rõ nguồn gốc. Và đừng để mẹo làm chậm việc đi khám khi có dấu hiệu nặng.
Câu hỏi thường gặp
Mật ong có thật sự giúp không?
Nhiều người thấy mật ong làm dịu họng và giảm ho, và đây là biện pháp được nhắc tới trong các hướng dẫn chăm sóc tại nhà. Nhưng tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới một tuổi.
Vì sao trẻ dưới một tuổi không được dùng mật ong?
Vì nguy cơ ngộ độc botulism ở trẻ nhỏ. Đây là khuyến cáo an toàn quan trọng và không có ngoại lệ, kể cả một lượng rất nhỏ hay pha loãng.
Ngậm chanh muối có tốt không?
Chanh có tính acid và có thể gây rát thêm khi niêm mạc đang tổn thương. Nếu bạn thấy khó chịu sau khi dùng thì nên dừng. Đồ ấm, nhạt, dễ nuốt thường dễ chịu hơn.
Xông họng bằng nước nóng có nên không?
Hơi ấm có thể dễ chịu, nhưng phải rất cẩn thận nguy cơ bỏng, đặc biệt với trẻ em. Không để trẻ tự xông và không dùng nước đang sôi.