Khi bạn mô tả cho bác sĩ, câu đầu tiên thường là em bị đau họng. Nhưng thứ giúp họ định hướng lại nằm ở những câu sau: có sốt không, có ho không, có nổi hạch không. Bài này giúp bạn tự đọc bức tranh đó trước khi đi khám.
Vì sao triệu chứng đi kèm lại quan trọng
Một mình đau họng không phân biệt được nhiều nguyên nhân khác nhau. Nhưng các tổ hợp thì có ý nghĩa. Ví dụ đau họng kèm ho và chảy mũi gợi ý một hướng, còn đau họng có sốt cao mà không ho lại gợi ý một hướng khác.
Đau họng kèm ho, hắt hơi, chảy mũi
Tổ hợp phổ biến nhất, thường gợi ý nguyên nhân do virus đường hô hấp trên. Diễn biến thông thường là nặng vài ngày đầu rồi giảm dần trong khoảng một tuần. Chăm sóc tại nhà và theo dõi là đủ với người khoẻ mạnh.
Đau họng kèm sốt cao mà không ho
Đây là tổ hợp đáng đi khám. Nó không tự động có nghĩa là do vi khuẩn, nhưng sự vắng mặt của các triệu chứng cảm lạnh cùng với sốt cao là điều bác sĩ sẽ chú ý. Hãy đi khám thay vì tự đoán.
Đau họng kèm nổi hạch cổ
Hạch cổ sưng nhẹ và đau khi có nhiễm trùng vùng họng là phản ứng bình thường của cơ thể. Điều đáng chú ý là hạch rất to, đau nhiều, hoặc ngược lại là hạch chắc, không đau, không nhỏ lại sau nhiều tuần. Nhóm sau cần được khám.
Đau họng kèm ban đỏ trên da
Hãy đi khám. Có những bệnh biểu hiện đồng thời ở họng và da. Chụp ảnh ban ngay khi thấy, vì ban có thể thay đổi hoặc mất đi trước khi bạn tới được phòng khám.
Đau họng kèm mệt mỏi nhiều và kéo dài
Nếu bạn mệt bất thường trong nhiều tuần, kèm đau họng dai dẳng và hạch cổ sưng, hãy đi khám. Đây là tổ hợp mà bác sĩ sẽ muốn đánh giá kỹ hơn thay vì coi là một đợt cảm thông thường.
Đau họng kèm khó nuốt nhiều
Khó nuốt tới mức không nuốt được nước bọt, chảy nước dãi, hoặc phải ngồi cúi về trước để thở là dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay, không chờ. Điều này đặc biệt quan trọng ở trẻ nhỏ.
Đau họng kèm đau tai một bên
Đau lan lên tai cùng bên khi nuốt là dấu hiệu nên đi khám, nhất là khi kéo dài. Bác sĩ sẽ khám cả tai và họng để xác định nguồn gốc.
Đau họng kèm giọng thay đổi rõ
Giọng nghe như ngậm vật gì trong miệng, hoặc thay đổi hẳn trong vài giờ, kèm sưng một bên, là dấu hiệu cần đi khám ngay. Đây không thuộc nhóm theo dõi tại nhà.
Đau họng kèm khó thở
Đi cấp cứu ngay. Mọi tình huống đau họng có kèm khó thở đều cần được đánh giá gấp.
Đau họng không kèm gì cả
Đau họng đơn thuần, không sốt, không ho, kéo dài nhiều tuần thường thuộc nhóm nguyên nhân không nhiễm trùng: trào ngược, môi trường khô, dị ứng, dùng giọng quá mức. Hãy đọc các bài về những nguyên nhân này và đi khám nếu không tìm ra tác nhân.
Cách tự ghi lại cho hữu ích
- Ngày bắt đầu và diễn biến theo ngày.
- Nhiệt độ đo được và giờ đo.
- Các triệu chứng đi kèm, xuất hiện khi nào.
- Ăn uống được không, uống nước được không.
- Đã dùng thuốc gì.
- Trong nhà hoặc nơi làm việc có ai bị tương tự không.
Mục cuối là thông tin bác sĩ hay hỏi mà người bệnh ít khi nghĩ tới.
Đừng tự gán chẩn đoán
Việc đọc các tổ hợp triệu chứng giúp bạn biết khi nào cần đi khám, không giúp bạn tự kết luận bệnh gì. Ranh giới giữa các nguyên nhân thường không rõ như trong bài viết, và bác sĩ còn dựa vào thăm khám trực tiếp.
Nhóm cần hạ ngưỡng đi khám
- Trẻ nhỏ và người cao tuổi.
- Phụ nữ mang thai.
- Người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch.
- Người đang hoá trị hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch.
Với những nhóm này, đừng chờ đủ dấu hiệu mới đi. Có triệu chứng là nên hỏi ý kiến bác sĩ.
Tóm lại
Đọc đau họng cùng với những gì đi kèm nó. Ho và sổ mũi gợi ý virus. Sốt cao không ho, ban đỏ, mệt mỏi kéo dài, hạch bất thường đều là lý do đi khám. Khó thở, không nuốt được nước bọt và giọng thay đổi đột ngột là nhóm đi cấp cứu ngay.
Câu hỏi thường gặp
Đau họng kèm ho và sổ mũi thì thường là gì?
Tổ hợp này gợi ý nguyên nhân do virus đường hô hấp trên. Thường tự giới hạn và không cần kháng sinh, nhưng vẫn cần theo dõi và đi khám nếu có dấu hiệu nặng.
Nổi hạch cổ khi đau họng có đáng lo không?
Hạch cổ sưng nhẹ và đau khi có nhiễm trùng vùng họng là phản ứng thường gặp. Đáng lo là khi hạch to nhanh, rất đau, hoặc hạch chắc không đau và không nhỏ lại sau nhiều tuần.
Đau họng kèm ban đỏ trên da thì sao?
Đây là tổ hợp cần đi khám, vì có những bệnh biểu hiện bằng cả hai. Hãy chụp ảnh ban để cho bác sĩ xem, vì ban có thể thay đổi theo thời gian.
Mệt mỏi nhiều kéo dài kèm đau họng thì sao?
Nếu mệt mỏi nhiều, kéo dài nhiều tuần, kèm hạch cổ sưng và đau họng dai dẳng, hãy đi khám để bác sĩ đánh giá, vì có những nguyên nhân cần được xác định.