Một đặc điểm của nhóm vi khuẩn này là lây khá nhanh trong không gian chung: gia đình, lớp học, ký túc xá. Nhiều nhà trải qua cảnh cả nhà lần lượt mắc trong hai tuần. Phần lớn chuyện đó phòng được bằng những việc rất đơn giản.
Lây bằng đường nào
Chủ yếu qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện ở khoảng cách gần. Ngoài ra qua tay chạm vào bề mặt có dính giọt bắn rồi đưa lên mũi miệng, và qua dùng chung đồ ăn uống.
Những việc hiệu quả nhất
- Không dùng chung cốc, chén, thìa, ống hút, chai nước.
- Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, nhất là trước khi ăn.
- Che miệng và mũi khi ho hắt hơi, bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy dùng một lần.
- Bỏ khăn giấy đã dùng vào thùng có nắp, rồi rửa tay.
- Giữ khoảng cách khi nói chuyện trong những ngày có triệu chứng.
- Mở cửa thông thoáng phòng.
Không có việc nào phức tạp, nhưng chúng chỉ hiệu quả khi cả nhà cùng làm.
Trong bếp
Đây là nơi lây nhiều nhất trong nhà Việt vì thói quen dùng chung. Trong những ngày có người bệnh, hãy dùng thìa riêng để gắp, chia phần ăn ra bát riêng thay vì cùng chấm chung, và rửa bát đũa bằng nước nóng nếu có thể.
Bàn chải đánh răng
Không để chung cốc với bàn chải của người khác trong giai đoạn có triệu chứng. Sau khi đã điều trị được vài ngày, nên thay bàn chải mới cho người bệnh.
Khăn mặt và ga gối
Dùng khăn riêng, không dùng chung. Giặt ga gối của người bệnh riêng và bằng nước nóng nếu chất liệu cho phép. Đây là việc đơn giản và đáng làm.
Khi nào đi học đi làm lại
Hỏi bác sĩ mốc cụ thể. Nguyên tắc chung là sau khi đã điều trị một khoảng thời gian và hết sốt thì khả năng lây giảm đáng kể. Với trẻ đi học, hãy hỏi rõ vì nhà trường thường có quy định riêng và bạn cần thông báo.
Báo với nhà trường
Nếu con bạn được chẩn đoán, hãy báo cho giáo viên hoặc y tế trường. Việc này giúp nhà trường theo dõi các trẻ khác và không phải là chuyện đáng ngại. Nhiều trường có quy định về thời gian nghỉ, hãy hỏi cho rõ.
Người trong nhà chưa có triệu chứng
Thường không cần đi khám hay uống thuốc dự phòng. Việc cần làm là theo dõi. Nếu ai đó bắt đầu đau họng, hãy đi khám và nói rõ trong nhà vừa có ca được chẩn đoán, vì thông tin này ảnh hưởng tới đánh giá của bác sĩ.
Đừng chia thuốc cho người khác trong nhà
Đây là việc rất hay xảy ra và rất nên tránh. Người thứ hai có thể mắc nguyên nhân khác, cần loại thuốc khác hoặc liều khác, và phần thuốc chia ra không đủ cho một đợt điều trị đúng. Hãy đưa họ đi khám.
Khi cả nhà cùng mắc lần lượt
Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần trong nhà bạn, hãy nói với bác sĩ. Có những tình huống cần được đánh giá thêm, và bác sĩ sẽ tư vấn hướng xử lý phù hợp thay vì để mỗi người tự điều trị từng đợt.
Người chăm sóc
Người chăm người bệnh có nguy cơ cao hơn. Hãy rửa tay sau mỗi lần tiếp xúc, không ăn thức ăn thừa của người bệnh, và chú ý tới triệu chứng của chính mình. Nếu bạn là người chăm sóc chính trong nhà, việc bạn giữ gìn có lợi cho tất cả.
Nhóm cần được bảo vệ hơn
- Trẻ nhỏ.
- Người cao tuổi.
- Phụ nữ mang thai.
- Người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch.
- Người có tiền sử thấp tim hoặc bệnh van tim.
Trong những ngày có người bệnh trong nhà, hãy hạn chế tiếp xúc gần giữa người bệnh và những người này.
Dạy trẻ những thói quen này
Rửa tay, che miệng khi ho, không uống chung chai nước với bạn. Đây là những thói quen có ích cả đời chứ không chỉ trong đợt bệnh. Trẻ học nhanh hơn nếu người lớn trong nhà cũng làm như vậy.
Vệ sinh bề mặt
Lau tay nắm cửa, công tắc, mặt bàn, điều khiển từ xa bằng dung dịch thông thường trong những ngày có người bệnh. Không cần hoá chất mạnh, chỉ cần làm đều đặn.
Tóm lại
Không dùng chung đồ ăn uống, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, giữ phòng thoáng, và dùng đồ vệ sinh cá nhân riêng. Hỏi bác sĩ mốc đi học đi làm lại. Đừng chia thuốc cho người khác trong nhà, và hãy đưa họ đi khám nếu có triệu chứng.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu sau khi bắt đầu điều trị thì hết lây?
Khả năng lây giảm đáng kể sau khi đã điều trị một thời gian. Hãy hỏi bác sĩ mốc cụ thể cho trường hợp của bạn hoặc của con, nhất là khi cần quyết định đi học hay đi làm lại.
Người trong nhà chưa có triệu chứng có cần đi khám không?
Thường không cần nếu chưa có triệu chứng. Nhưng nếu ai đó bắt đầu đau họng, hãy đi khám và nói rõ trong nhà vừa có ca được chẩn đoán.
Có cần thay bàn chải đánh răng không?
Nên thay bàn chải của người bệnh sau khi đã điều trị được vài ngày, và không để chung cốc bàn chải với người khác trong giai đoạn có triệu chứng.
Trẻ bị thì anh chị em có phải nghỉ học không?
Trẻ chưa có triệu chứng thường vẫn đi học bình thường. Hãy theo dõi và cho nghỉ nếu xuất hiện triệu chứng, đồng thời báo với nhà trường theo quy định của trường.