Con đang khoẻ thì đột nhiên sốt, quấy, rồi từ chối cả sữa lẫn món khoái khẩu. Nhìn vào miệng thấy vài nốt loét nhỏ. Đây là tình huống khiến cha mẹ căng thẳng nhất, vì con không ăn, không uống, mà dỗ thế nào cũng không được.
Vì sao con bỏ ăn hoàn toàn
Các nốt loét trong miệng và ở họng khiến mỗi lần nuốt đều đau. Trẻ nhanh chóng liên hệ việc ăn với cảm giác đau và từ chối mọi thứ. Đây là phản ứng dễ hiểu, và nó cũng là lý do ưu tiên phải chuyển từ ép ăn sang giữ đủ nước.
Ưu tiên tuyệt đối: giữ đủ nước
Bỏ ăn vài ngày thường không nguy hiểm. Không uống được thì có. Hãy dồn toàn bộ nỗ lực vào việc cho con uống, từng ngụm rất nhỏ, cách nhau vài phút, bằng thứ con chịu nhận.
Những thứ trẻ thường chịu nhận
- Sữa lạnh hoặc mát.
- Sữa chua, sữa chua đông.
- Kem.
- Sinh tố trái cây không chua.
- Nước lọc mát.
- Cháo loãng để nguội bớt.
Đồ mát thường dễ chịu hơn với miệng đang loét. Đây là lúc bạn có thể linh động với những quy tắc ăn uống thường ngày.
Những thứ làm con đau hơn
- Đồ chua: nước cam, dứa, cà chua.
- Đồ mặn.
- Đồ cay.
- Đồ nóng.
- Đồ cứng, giòn, sắc cạnh.
Mẹo cho con uống
- Dùng thìa hoặc xi lanh không kim nếu con không chịu cốc.
- Cho uống trong lúc con chơi, không biến thành trận chiến.
- Người lớn thay phiên nhau để không kiệt sức.
- Thử nhiều loại đồ uống khác nhau cho tới khi tìm ra thứ con chịu.
- Khen ngợi mỗi lần con uống được, đừng trách khi con từ chối.
Theo dõi số tã ướt
Đây là thước đo khách quan nhất. Ghi lại số tã ướt hoặc số lần đi tiểu mỗi ngày và so với ngày thường. Giảm rõ rệt là dấu hiệu cần chú ý ngay.
Dấu hiệu mất nước
- Tã khô lâu, tiểu rất ít.
- Miệng khô, môi khô nứt.
- Khóc không ra nước mắt.
- Mắt trũng, thóp trũng ở trẻ nhỏ.
- Li bì hoặc quấy khóc bất thường.
- Tay chân lạnh.
Dấu hiệu phải đưa đi khám ngay
- Không uống được gì trong nhiều giờ.
- Tiểu rất ít hoặc không tiểu trong nhiều giờ.
- Li bì, khó đánh thức.
- Sốt cao kéo dài.
- Chảy nước dãi vì không nuốt được.
- Thở nhanh, thở gắng sức.
- Giật mình chới với nhiều lần, run chi, đi loạng choạng.
- Nôn liên tục.
Nhóm dấu hiệu về thần kinh ở cuối danh sách đặc biệt quan trọng và cần đưa đi ngay.
Về việc bôi thuốc vào nốt loét
Chỉ dùng thứ bác sĩ hoặc dược sĩ chỉ định cho đúng tuổi của con. Đừng tự dùng thuốc của người lớn, đừng bôi mật ong cho trẻ dưới một tuổi, và tránh các mẹo truyền miệng không rõ thành phần vì chúng có thể làm loét nặng hơn hoặc gây nguy hiểm.
Giảm đau để con ăn được
Hãy hỏi bác sĩ nhi về cách giúp con bớt đau trước bữa, vì nếu con bớt đau thì con uống được nhiều hơn. Nói rõ tuổi và cân nặng của con khi hỏi, và ghi lại từng liều đã cho.
Vệ sinh miệng nhẹ nhàng
Vẫn nên giữ vệ sinh miệng nhưng làm thật nhẹ, dùng bàn chải mềm hoặc gạc mềm. Đừng chà vào các nốt loét. Nếu con quá đau, hãy hỏi bác sĩ về cách phù hợp trong những ngày này.
Hạn chế lây trong nhà
- Rửa tay thường xuyên, nhất là sau khi thay tã và trước khi chuẩn bị đồ ăn.
- Không dùng chung cốc, thìa, khăn.
- Vệ sinh đồ chơi, tay nắm cửa, mặt bàn.
- Giặt riêng quần áo của con trong những ngày này.
- Hạn chế cho con tiếp xúc gần với em nhỏ trong nhà.
Báo với nhà trường
Nếu con đi học, hãy báo cho giáo viên hoặc y tế trường. Nhiều trường có quy định về thời gian nghỉ, và việc báo giúp nhà trường theo dõi các trẻ khác. Đây là việc bình thường, không có gì phải ngại.
Diễn biến thường gặp
Phần lớn các đợt kéo dài khoảng vài ngày tới một tuần, với giai đoạn khó nhất ở những ngày đầu. Sau đó các nốt lành dần và con ăn uống trở lại. Biết trước điều này giúp bạn kiên nhẫn qua giai đoạn căng thẳng nhất.
Khi con ăn lại được
Đừng ép bù ngay. Tăng dần lượng và độ đa dạng trong vài ngày. Nếu con sụt cân trong đợt ốm, con thường lấy lại được trong những tuần sau khi ăn uống bình thường.
Chăm cả người chăm
Những ngày này rất mệt vì con quấy và không ngủ yên. Hãy chia ca giữa người lớn, và nếu có thể thì nhờ người khác trông giúp để bạn ngủ vài tiếng. Người chăm kiệt sức thì bỏ sót dấu hiệu quan trọng.
Tóm lại
Khi con loét miệng và bỏ ăn, hãy chuyển toàn bộ nỗ lực sang việc cho uống, ưu tiên đồ mát mềm không chua. Theo dõi số tã ướt và mức tỉnh táo. Không tự bôi thuốc hay mẹo dân gian vào nốt loét. Và đưa con đi khám ngay nếu con không uống được hoặc có dấu hiệu thần kinh bất thường.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trẻ loét miệng lại bỏ ăn hoàn toàn?
Vì các nốt loét làm mỗi lần nuốt đều đau, và trẻ nhanh chóng liên hệ việc ăn với cảm giác đau. Đây là lý do ưu tiên phải là giữ đủ nước chứ không phải ép ăn.
Có nên bôi thuốc vào các nốt loét không?
Chỉ dùng thứ bác sĩ hoặc dược sĩ chỉ định cho đúng tuổi của con. Đừng tự bôi mật ong cho trẻ dưới một tuổi, đừng dùng thuốc của người lớn, và đừng dùng các mẹo truyền miệng không rõ thành phần.
Dấu hiệu nào phải đưa con đi khám ngay?
Không uống được gì, tiểu rất ít, li bì, sốt cao kéo dài, chảy nước dãi vì không nuốt được, thở bất thường, hoặc trẻ giật mình chới với nhiều lần.
Con có lây cho anh chị em không?
Nhiều bệnh gây loét miệng ở trẻ lây khá dễ. Hãy rửa tay thường xuyên, không dùng chung cốc thìa, vệ sinh đồ chơi, và báo với nhà trường theo quy định.